Sejmik Województwa Śląskiego ogłosił rok 2026 Rokiem Górali i Obrzędów Pasterskich. Inicjatywa ma na celu podkreślenie znaczenia tradycji pasterskich dla historii i kultury regionu oraz ich współczesnej roli w ochronie krajobrazu i dziedzictwa.
Ustanowienie roku tematycznego wpisuje się również w działania o charakterze międzynarodowym. Organizacja Narodów Zjednoczonych ogłosiła 2026 rok Międzynarodowym Rokiem Pastwisk i Pasterzy. To szczególnie zwraca uwagę na znaczenie tradycyjnego pasterstwa dla środowiska naturalnego, bioróżnorodności i dziedzictwa kulturowego.
Tradycja bacowania i program Owca Plus
W województwie śląskim szczególną rolę w podtrzymywaniu pasterskich tradycji odgrywa tzw. bacowanie, czyli wypas owiec prowadzony w górach zgodnie z wielowiekową tradycją Karpat. Zwyczaj ten ma swoje korzenie w kulturze wołoskiej i od XIV wieku kształtował krajobraz górskich hal i polan. Tradycję bacowania wpisano na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Obecnie w regionie oraz na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej działalność pasterską prowadzi około 25 baców, kontynuujących wielopokoleniowe dziedzictwo. Elementem wspierającym ochronę tej tradycji jest realizowany w województwie program Owca Plus, który ma być kontynuowany do 2027 roku. Program łączy działania gospodarcze z ochroną krajobrazu oraz dziedzictwa kulturowego.
Znaczenie kulturowe
Wydarzenia inaugurują uroczyste rozpoczęcie sezonu pasterskiego w regionie, które stanie się początkiem cyklu wydarzeń poświęconych kulturze pasterskiej. Planowane są m.in. pokazy wypasu owiec, warsztaty serowarskie oraz zajęcia związane z obróbką wełny. Organizatorzy podkreślają, że działania mają nie tylko charakter edukacyjny, ale służą popularyzacji dziedzictwa kulturowego i utrwalaniu wiedzy o tradycyjnych formach gospodarowania w górach.
źródło: opracowanie własne na podstawie materiałów ROK Bielsko-Biała
