41 lat temu w Zabrzu przeszczepiono serce. Operacja przeszła do historii
05 listopada 2026
Kamil Janisz
5 listopada 1985 roku w Zabrzu wydarzyło się coś, co na zawsze zmieniło historię polskiej medycyny. Zespół lekarzy pod kierownictwem Zbigniewa Religi przeprowadził pierwszy udany przeszczep serca w Polsce. Biorcą był 62-letni pacjent cierpiący na ciężką niewydolność serca. Dziś, 5 listopada 2026 roku, mija dokładnie 41 lat od tej przełomowej operacji. Jeden z jej uczestników, prof. Andrzej Bochenek, wspomina dramatyczne chwile na sali operacyjnej.
Pierwszy udany przeszczep serca w Polsce. Historyczna operacja w Zabrzu
Był 5 listopada 1985 roku. W Wojewódzkim Ośrodku Kardiologii w Zabrzu zespół kierowany przez doc. Zbigniewa Religę przygotowywał się do operacji, która miała zapisać się w historii polskiej medycyny. Wśród uczestników zabiegu byli również Andrzej Bochenek i Marian Zembala, późniejsi profesorowie i uznani kardiochirurdzy.
Zadanie było niezwykle trudne. Lekarze mieli przeszczepić serce 62-letniemu mężczyźnie z ciężką niewydolnością tego narządu. W Polsce nie przeprowadzono wcześniej zakończonej sukcesem transplantacji serca, a sam zabieg wiązał się z ogromnym ryzykiem.
O atmosferze panującej wówczas na sali operacyjnej opowiada po latach prof. Andrzej Bochenek. Szczególnie zapamiętał moment, w którym pacjentowi usunięto chore serce.
– Pomyślałem wtedy: co to za fantasta? – wspomina prof. Andrzej Bochenek. – Marian Zembala razem ze Zbigniewem Religą przygotowywali serce do pobrania od dawcy, a ja byłem przy stole operacyjnym, gdzie leżał biorca. Pojawiła się pusta jama w klatce piersiowej i zastanawiałem się, co zrobimy, jeśli nie uda się tego serca przeszczepić.
Ostatecznie operacja zakończyła się sukcesem. Po raz pierwszy w historii polskiej medycyny udało się przeszczepić ludzkie serce. Zabieg stał się jednym z najważniejszych wydarzeń w dziejach krajowej transplantologii i otworzył drogę do rozwoju tej dziedziny medycyny.
41 lat od operacji Zbigniewa Religi. Jak zmieniła się kardiochirurgia?
Od historycznego przeszczepu minęły już ponad cztery dekady. W tym czasie medycyna przeszła ogromną przemianę. Rozwinęły się techniki operacyjne, diagnostyka oraz metody leczenia pacjentów z chorobami układu krążenia.
Jak podkreśla prof. Andrzej Bochenek, współczesna kardiochirurgia podejmuje się leczenia przypadków, które jeszcze kilkadziesiąt lat temu uznawano za wyjątkowo trudne lub niemożliwe do operowania. Coraz częściej zabiegom poddawani są także pacjenci w podeszłym wieku, obciążeni wieloma chorobami.
– Operacje są znacznie trudniejsze, operujemy osoby w wieku senioralnym i wady, których wcześniej nie operowaliśmy. Kardiolodzy stają się bardziej inwazyjni, a kardiochirurdzy coraz mniej inwazyjni – stwierdza prof. Andrzej Bochenek.
Zmienia się również sposób przeprowadzania zabiegów. Obok tradycyjnych operacji na otwartym sercu stosowane są metody małoinwazyjne i procedury hybrydowe, łączące możliwości kardiologii interwencyjnej oraz kardiochirurgii. Pozwalają one leczyć niektóre schorzenia bez konieczności wykonywania rozległych operacji.
prof. Andrzej Bochenek | fot. arch. AHP
Zabrze kolebką polskiej transplantologii serca
Prof. Andrzej Bochenek, który przed 41 laty uczestniczył w historycznej operacji, nadal pozostaje aktywny zawodowo. Pełni między innymi funkcję konsultanta ds. kardiochirurgii w placówkach American Heart of Poland i Scanmed oraz sprawuje nadzór merytoryczny nad Centrum Kardiologii i Kardiochirurgii w Bielsku-Białej. W ośrodku tym wykonywane są zarówno klasyczne operacje serca, jak i zabiegi małoinwazyjne oraz procedury hybrydowe, w których współpracują kardiochirurdzy i kardiolodzy.
To jeden z przykładów zmian, jakie dokonały się w medycynie od czasów pionierskiej operacji. Dziś coraz większą rolę odgrywa nie tylko sam zabieg, ale również kompleksowa opieka nad pacjentem – od diagnostyki i wyboru odpowiedniej metody leczenia po rehabilitację.
Jednak 5 listopada uwaga ponownie kieruje się na Zabrze. To właśnie tam, w 1985 roku, Zbigniew Religa wraz ze swoim zespołem dokonał przełomu, który uczynił miasto jednym z najważniejszych miejsc w historii polskiej transplantologii serca. Choć od tamtych wydarzeń minęło 41 lat, operacja pozostaje symbolem odwagi lekarzy, rozwoju medycyny i początku nowego etapu leczenia pacjentów z najcięższymi chorobami serca.
źródło: opracowanie własne na podstawie materiałów Śląskiego Centrum Chorób Serca w Zabrzu oraz American Heart of Poland.
Komentarze dla tego wpisu są wyłączone.
