Czarny Diament Wolności dla Magdaleny Pelc. Jej brat zginął na „Wujku”
07 września 2026
Kamil Janisz
Magdalena Pelc została laureatką Czarnego Diamentu Wolności 2026. To siostra Zbigniewa Wilka, jednego z dziewięciu górników zabitych podczas pacyfikacji kopalni „Wujek” 16 grudnia 1981 roku. Nagrodę wręczono 7 września w Śląskim Centrum Wolności i Solidarności w Katowicach.
Czarny Diament Wolności przyznawany jest osobom i instytucjom zaangażowanym w zachowanie pamięci o pacyfikacji kopalni „Wujek”, jej ofiarach oraz historycznej prawdzie o wydarzeniach z grudnia 1981 roku. W tym roku wyróżnienie trafiło do Magdaleny Pelc, która od lat angażuje się w upamiętnianie swojego brata oraz pozostałych poległych górników.
Brat miał być świadkiem na jej ślubie
Historia pacyfikacji „Wujka” dla Magdaleny Pelc jest przede wszystkim historią osobistą. Jej brat, Zbigniew Wilk, znalazł się wśród dziewięciu górników, którzy stracili życie 16 grudnia 1981 roku. W chwili jego śmierci Pelc rozpoczynała dorosłe życie i przygotowywała się do ślubu. Brat miał być jej świadkiem.
– Bardzo serdecznie chciałam podziękować za to wyróżnienie. Jestem bardzo szczęśliwa i wzruszona. Robię to dlatego, żeby uczcić pamięć dziewięciu bohaterów z Wujka. Wśród nich był mój brat. Kochałam go bardzo – mówiła podczas uroczystości Magdalena Pelc.
Jak wspominała, mimo rodzinnej tragedii ślub się odbył. Po latach pamięć o Zbigniewie Wilku i pozostałych ofiarach stała się dla niej impulsem do zaangażowania w działania upamiętniające wydarzenia na „Wujku”. Szczególne znaczenie miał okres poprzedzający 30. rocznicę pacyfikacji, kiedy mocniej zaangażowała się w pielęgnowanie pamięci o poległych.
Czarny diament w statuetce
Nagrodzie towarzyszy statuetka zaprojektowana przez śląskiego rzeźbiarza Bogumiła Burzyńskiego. W jej centralnej części znajduje się bryłka węgla – tytułowy czarny diament.
Sama nagroda ma przypominać przede wszystkim o dziewięciu zabitych górnikach: Józefie Czekalskim, Józefie Gizie, Joachimie Gnidzie, Ryszardzie Gziku, Bogusławie Kopczaku, Andrzeju Pełce, Janie Stawisińskim, Zbigniewie Wilku i Zenonie Zającu.
Dyrektor Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności Robert Ciupa zwracał uwagę, że pamięć o pacyfikacji nie ogranicza się wyłącznie do Katowic i Śląska. Wielu pracowników kopalni pochodziło z innych części kraju, a pamięć o poległych jest dziś pielęgnowana również w ich rodzinnych miejscowościach.
– Wujek i pacyfikacja kopalni to nie jest tylko nasza własna lokalna opowieść. To opowieść całej Polski – podkreślał Robert Ciupa.
Pamięć o wydarzeniach sprzed 45 lat
Podczas gali o znaczeniu pamięci historycznej mówił również wiceprezydent Katowic Jarosław Makowski.
– Kiedy człowiek traci pamięć, wtedy zdaje sobie z tego sprawę, że pamięć jest wszystkim, co posiada. Bo pamięć to dziedzictwo. Pamięć to nasza tożsamość – mówił.
Zwracając się bezpośrednio do Magdaleny Pelc, podziękował jej za działania związane z zachowaniem pamięci o górnikach kopalni „Wujek”.
Czarny Diament Wolności ma kilku wcześniejszych laureatów. W 2022 roku wyróżniono Społeczny Komitet Pamięci Górników KWK „Wujek” Poległych 16 grudnia 1981 roku. W 2024 roku nagrodę otrzymali katowicki oddział Instytutu Pamięci Narodowej oraz nauczyciel Michał Piwoński, pomysłodawca młodzieżowego Biegu Dziewięciu Górników. Rok później laureatem została KWK „Staszic-Wujek”.
Tegoroczna gala odbyła się w Śląskim Centrum Wolności i Solidarności im. Dziewięciu Górników z „Wujka” przy ul. Wincentego Pola w Katowicach.
Komentarze dla tego wpisu są wyłączone.
