Oznaczenia na oleju silnikowym mówią trzy rzeczy: jak olej zachowuje się w niskiej temperaturze, jak pracuje po rozgrzaniu i czy pasuje do konkretnego silnika. Właśnie dlatego nie wystarczy spojrzeć na nazwę produktu – trzeba umieć odczytać symbole z etykiety. To pozwala szybko odróżnić odpowiedni olej od takiego, który tylko wygląda podobnie, a w rzeczywistości nie pasuje do potrzeb jednostki napędowej.
Jakie informacje znajdują się na etykiecie oleju silnikowego?
Na opakowaniu oleju zwykle znajdują się najważniejsze dane techniczne. Muszą to być informacje o lepkości, klasie jakości oraz specyfikacjach producentów samochodów. Każdy z tych elementów mówi coś innego:
- lepkość opisuje płynność oleju;
- klasa jakości wskazuje poziom ochrony;
- aprobaty potwierdzają zgodność z wymaganiami konkretnej marki lub silnika.
W praktyce właśnie taka czytelna informacja wyróżnia produkt wysokiej jakości. Na przykład, na etykietach olejów ORLEN Oil parametry techniczne są podane w sposób ułatwiający szybkie porównanie dostępnej oferty. Dzięki tym oznaczeniom można również ocenić, czy olej będzie dobrze działał w danych warunkach. Etykieta pokazuje, jakie właściwości ma produkt i do jakiego typu silnika został przygotowany.
Co oznacza zapis 5W-30? To trzeba wiedzieć przed zakupem
W takiej formie zapisuje się lepkość oleju wielosezonowego, stanowi podstawowe kryterium określające przydatność oleju smarowego do pracy w silniku. Pierwsza część odnosi się do pracy w zimowych warunkach – litera W pochodzi od słowa winter, czyli zima. Im niższa liczba przed W, tym łatwiej olej przepływa przy niskiej temperaturze. Druga część oznaczenia pokazuje zachowanie oleju po rozgrzaniu. Im wyższa liczba, tym większa odporność na wysoką temperaturę i obciążenie. Stanowi kombinację dopuszczalnych wymagań dotyczących minimalnej i maksymalnej lepkości kinetycznej w 100°C i lepkości dynamicznej HTHS w 150°C.
Przykład? Olej 5W-30 zwykle szybciej zaczyna krążyć przy uruchomieniu silnika po dłuższym postoju niż 10W-40, bo lepiej pracuje w niskiej temperaturze. Jednak nie każdy typ silnika jest przystosowany do tego typu oleju, dlatego zawsze trzeba sprawdzić zalecenia producenta pojazdu.
Klasyfikacje API i ACEA. Dlaczego są ważne podczas wyboru oleju?
Olej silnikowy musi mieć nie tylko odpowiednią lepkość, ale też poziom jakości, który powinien pasować do konkretnego silnika. Właśnie dlatego na etykietach mogą pojawić się skróty np. API i ACEA.
API to amerykański system klasyfikacji jakościowej olejów silnikowych, który określa ich przydatność do pracy w silnikach benzynowych i wysokoprężnych. Oznaczenie składa się z krótkiego kodu, w którym pierwsza litera wskazuje typ silnika – S dla jednostek benzynowych i C dla diesla. Druga litera / cyfra informuje o poziomie wymagań, jakie spełnia dany olej, przy czym późniejsze litery oznaczają nowsze normy i wyższy poziom dopracowania formuły. W praktyce taki zapis pozwala odróżnić oleje przeznaczone do starszych konstrukcji od produktów dostosowanych do nowoczesnych silników, pracujących w wyższych temperaturach, pod większym obciążeniem i z bardziej rozbudowanymi systemami ochrony emisji.
Natomiast ACEA to europejski system klasyfikacji olejów silnikowych, który precyzuje ich zastosowanie w konkretnych typach jednostek napędowych. Oznaczenia w tym systemie opierają się na literach i liczbach, które określają grupę silnika oraz poziom wymagań technicznych, jakie musi spełniać dany olej. Dzięki temu łatwiej odróżnić produkty przeznaczone do silników benzynowych, wysokoprężnych oraz nowoczesnych konstrukcji z filtrami cząstek stałych, turbosprężarką czy wydłużonymi interwałami wymiany.
W praktyce ACEA porządkuje informacje ważne z punktu widzenia ochrony silnika, zużycia i zgodności z jego budową – wyróżniając klasy takie jak A3/B4 czy A5/B5 dla aut bez zaawansowanych układów oczyszczania spalin oraz serie C2–C6 dedykowane pojazdom wyposażonym w filtry cząstek stałych (DPF), co stanowi istotne uzupełnienie oznaczenia lepkości.
Co oznaczają aprobaty producentów samochodów?
Aprobaty producentów samochodów stanowią potwierdzenie, że olej został przebadany i dopuszczony do stosowania zgodnie z wymaganiami technicznymi określonej marki lub konkretnej jednostki napędowej. Nie są dodatkiem o charakterze marketingowym, lecz precyzyjnym wskazaniem zgodności z parametrami przewidzianymi przez producenta pojazdu. Ma to szczególne znaczenie w silnikach nowoczesnych, wyposażonych w rozwiązania wymagające stabilnych właściwości smarnych i odpowiedniego poziomu ochrony.
W praktyce lepkość oraz klasy jakości np. API i ACEA nie zawsze wystarczają do prawidłowego doboru środka smarnego. Najbardziej wiarygodnym punktem odniesienia pozostaje instrukcja obsługi samochodu, w której podane są dokładne symbole i normy wymagane dla danej konstrukcji. Przykładem aprobaty jest oznaczenie VW 504 00/507 00 (specyfikacja stworzona przez koncern Volkswagena) lub MB 229.52 (silniki Mercedesa o niskim poziomie SAPS). Taki zapis oznacza, że olej został dopuszczony do stosowania zgodnie z wymaganiami konkretnego producenta samochodu.
Rodzaje olejów silnikowych i ich zastosowanie
Dobór oleju nie kończy się na odczytaniu klasy lepkości i klas jakości. Równie ważny jest sam rodzaj bazy olejowej, który wpływa na pracę środka smarnego w różnych warunkach:
- olej syntetyczny ma najbardziej zaawansowaną bazę i najlepszą odporność na zmienne warunki pracy – zachowuje stabilne właściwości w wysokiej temperaturze, lepiej znosi długą eksploatację i sprawniej pracuje podczas uruchamiania silnika po postoju;
- olej półsyntetyczny stanowi rozwiązanie pośrednie, będąc połączeniem baz mineralnych i syntetycznych;
- olej mineralny ma prostszą strukturę i jest stosowany głównie w starszych jednostkach napędowych, które nie wymagają nowoczesnych formuł chroniących podzespoły.
Różnice między tymi olejami nie wynikają wyłącznie ze składu. Istotne są także odporność na utlenianie, stabilność filmu olejowego oraz zachowanie w warunkach dużego obciążenia i wysokiej temperatury. W nowoczesnych silnikach sam typ oleju nie wystarcza, ponieważ decydujące znaczenie mają również normy jakościowe i aprobaty producenta. Z tego powodu wybór powinien być oparty przede wszystkim na wymaganiach konkretnej konstrukcji, a nie na ogólnym przyzwyczajeniu do danego rodzaju oleju.
Jak prawidłowo dobrać olej?
Punktem wyjścia zawsze powinna być lektura instrukcji obsługi pojazdu. To właśnie tam producent określa wymagane parametry oleju, czyli klasę lepkości, klasę jakości oraz specyfikację OEM. Następnie należy zestawić te dane z oznaczeniami na opakowaniu. Jeśli wszystkie wartości są zgodne, olej spełnia podstawowe wymagania techniczne. Jeśli nie, trzeba sięgnąć po produkt o innych parametrach.
W samochodach starszej konstrukcji znaczenie ma także stan jednostki napędowej oraz wcześniejsze specyfikacje stosowanego oleju. W nowszych autach istotne stają się również rozwiązania związane z emisją spalin, w tym filtry cząstek stałych i wymagania wobec olejów niskopopiołowych (Low SAPS). Z tego powodu wybór nie powinien opierać się na intuicji ani na samym oznaczeniu lepkości. W tym obszarze liczy się precyzja i zgodność z zaleceniami producenta.
Nie zawsze ma się dostęp do instrukcji obsługi samochodu. W takich przypadkach warto odwiedzić stronę ORLEN Oil i skorzystać z zakładki „Dobierz olej”. Wystarczy podać najważniejsze informacje o aucie lub wpisać jego numer VIN, a w kilka chwil kierowca otrzyma rekomendację odpowiedniego produktu.
źródło: materiał partnera, artykuł sponsorowany
