W nocy z soboty na niedzielę, z 28 na 29 marca, znów pożegnamy jedną godzinę snu - o 2:00 przestawimy zegarki na 3:00 i obudzimy się w nieco krótszej dobie. To jeden z tych momentów w roku, który zawsze wywołuje dyskusję: nie tylko o niewyspaniu, ale też o sensie całej operacji, której korzenie sięgają zaskakująco… żartobliwych pomysłów sprzed wieków.
Zmiana czasu 2026. W nocy śpimy krócej, a dyskusja wraca co roku
Już w najbliższy weekend czeka nas zmiana czasu na letni. W nocy z 28 na 29 marca wskazówki zegarów przesuniemy z godziny 2:00 na 3:00, co oznacza krótszą dobę - ale to tylko jedna strona tej regularnie powracającej zmiany.
W Polsce, podobnie jak w całej Unii Europejskiej, przejście na czas letni odbywa się zawsze w ostatnią niedzielę marca. Terminy te wynikają z unijnych przepisów, a krajowe regulacje doprecyzowują ich obowiązywanie w kolejnych latach. Mimo że dla wielu osób to już rutyna, temat zmiany czasu niezmiennie budzi kontrowersje i pytania o sens tej praktyki.
Pomysł z przeszłości, który wciąż obowiązuje
Choć dziś zmiana czasu wydaje się czymś oczywistym, jej początki sięgają XVIII wieku. Jednym z pierwszych, który zwrócił uwagę na możliwość lepszego wykorzystania światła dziennego, był Benjamin Franklin. Co ciekawe, jego rozważania miały formę satyrycznego tekstu, w którym sugerował m.in. ograniczenie zużycia świec czy… budzenie mieszkańców o świcie za pomocą armat.
Na poważnie temat powrócił dopiero ponad sto lat później. W 1895 roku nowozelandzki naukowiec George Hudson zaproponował formalne wprowadzenie zmiany czasu, a kilka lat później podobną ideę promował Brytyjczyk William Willet.
Rozwiązanie zaczęto stosować szerzej dopiero w czasie I wojny światowej - głównie z powodów ekonomicznych. Chodziło o oszczędność energii, zwłaszcza węgla. W kolejnych dekadach pomysł był wprowadzany i wycofywany, także w Polsce, aż ostatecznie na stałe wrócił w 1977 roku.
Przestawiamy zegarki, ale czy to się opłaca?
Zmiana czasu dwa razy w roku miała pomóc w lepszym wykorzystaniu światła dziennego i ograniczeniu zużycia energii. Dziś jednak opinie na temat jej skuteczności są podzielone.
Dodatkowo operacja ta wiąże się z konkretnymi utrudnieniami. Problemy organizacyjne mają m.in. przewoźnicy - w noc zmiany czasu konieczne są korekty rozkładów jazdy. Banki często wstrzymują działanie części usług elektronicznych, a firmy muszą dostosować systemy pracy.
W przypadku zmiany na czas letni pracownicy wykonują swoje obowiązki o godzinę krócej, ale zachowują prawo do wynagrodzenia. Z kolei jesienią, przy powrocie do czasu zimowego, pojawia się dodatkowa godzina pracy, za którą należy się rekompensata.
Czy zmiana czasu zniknie?
Od lat w Unii Europejskiej trwa dyskusja nad rezygnacją z sezonowego przestawiania zegarków. Choć w 2019 roku pojawiły się konkretne plany odejścia od tej praktyki, do dziś nie udało się wypracować wspólnego stanowiska wszystkich państw członkowskich.
Na razie więc nic się nie zmienia - i w najbliższą noc z soboty na niedzielę znów przesuniemy wskazówki zegarów o godzinę do przodu.
