Prawie 2 mln zł na zielone przystanki. Katowice podsumowują projekt UPSURGE
W Katowicach zakończono realizację projektu UPSURGE, w ramach którego powstały cztery zielone przystanki autobusowe oraz zazieleniony miniskwer na Rynku. Inwestycja, współfinansowana z programu Horyzont 2020, ma ograniczać skutki miejskich wysp ciepła, poprawiać jakość powietrza i dostarczać danych do dalszego planowania działań klimatycznych. Łączny koszt realizacji wyniósł prawie 2 mln zł, z czego 1,5 mln zł stanowiło dofinansowanie unijne.
Cztery zielone przystanki autobusowe oraz zazieleniony miniskwer na katowickim Rynku powstały w ramach projektu UPSURGE. Inwestycja ma przeciwdziałać skutkom zmian klimatu i poprawiać jakość życia mieszkańców poprzez zastosowanie rozwiązań opartych na przyrodzie.
Projekt realizował Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych we współpracy z miastem Katowice. Wykonawcą był Zakład Zieleni Miejskiej.
Założenia projektu i zakres prac
UPSURGE zakłada tworzenie rozwiązań inspirowanych naturalnymi procesami, które mają ograniczać negatywne skutki ocieplenia klimatu w miastach. W Katowicach powstały cztery zielone przystanki oraz zielona oaza na Rynku, przed dawną siedzibą Muzeum Śląskiego.
Wszystkie lokalizacje obsadzono odpowiednio dobraną roślinnością i wyposażono w czujniki mierzące jakość powietrza, temperaturę oraz poziom hałasu.
– Projekt jest dla nas bardzo istotnym działaniem ze względów ekologicznych. Dzięki korzystaniu z rozwiązań naturalnych chcemy poprawić jakość życia mieszkanek i mieszkańców oraz sprawić, że przestrzeń wokół nich będzie bardziej przyjazna. Większa liczba roślin na przystankach nie tylko cieszy oko, ale przede wszystkim poprawia jakość powietrza i obniża temperaturę. Uczestnictwo w tym międzynarodowym projekcie to dla naszego miasta duże wyróżnienie. Dzięki niemu możemy podkreślić naszą rolę lidera zrównoważonego rozwoju w regionie, a także pokazać, że szukamy innowacyjnych i skutecznych rozwiązań współczesnych wyzwań – mówi Magdalena Biela, zastępca dyrektora Zakładu Zieleni Miejskiej.
Dalszy ciąg artykułu pod zdjęciem.
Międzynarodowy projekt i konsultacje społeczne
UPSURGE jest projektem o zasięgu europejskim. Oprócz Katowic uczestniczą w nim m.in. Belfast, Breda, Budapeszt i Maribor oraz instytucje naukowe, firmy i organizacje z 13 krajów Europy.
W Katowicach projekt poprzedziły konsultacje społeczne prowadzone latem 2022 r. oraz przez cały 2023 r. Dla każdej lokalizacji zorganizowano po trzy spotkania: prezentację koncepcji, omówienie planów i poprawek oraz przedstawienie projektu finalnego. W 2024 r. wyłoniono wykonawcę i rozpoczęto prace, które zakończyły się pod koniec roku. Regularne pomiary na przystankach rozpoczęły się na początku 2025 r.
Lokalizacje w miejscach wysp ciepła
Zielone przystanki powstały w punktach wcześniej identyfikowanych jako miejskie wyspy ciepła, czyli obszary o ponadprzeciętnie wysokiej temperaturze. Są to przystanki: Ochojec Szpital, Katowice Jagiellońska oraz dwa przy ul. Chorzowskiej – Dąb Kościół i Park Śląski Ogród Zoologiczny.
Dodatkowo zazieleniono miniskwer na Rynku.
Dalszy ciąg artykułu pod zdjęciem.
Dobór roślin i utrzymanie zieleni
W nasadzeniach wykorzystano gatunki odporne na trudne warunki miejskie, zmiany temperatur i zasolenie, a także wymagające mniejszej ilości wody i pielęgnacji. Rośliny mają również zdolność wychwytywania zanieczyszczeń. Wśród nich znalazły się m.in. grab pospolity, sosna kosodrzewina i piwonia ogrodowa.
Zakład Zieleni Miejskiej prowadzi także inne działania związane z zazielenianiem miasta. W 2025 r. posadzono ponad 460 drzew oraz tysiące krzewów, bylin i kwiatów. Obejmują one również rozwój i utrzymanie parków, skwerów oraz zazielenianie ulic.
Monitoring i koszty inwestycji
Każda z lokalizacji została wyposażona w urządzenia monitorujące. Na przystankach w Ochojcu i przy ul. Jagiellońskiej mierzone są m.in. temperatura, wilgotność, skład powietrza i natężenie hałasu. Na Rynku oraz przy ul. Chorzowskiej działają dodatkowo stacje pogodowe rejestrujące prędkość wiatru, ciśnienie, opady i promieniowanie.
Zebrane dane mają posłużyć do opracowania rozwiązań ograniczających zanieczyszczenie powietrza i hałas oraz poprawiających komfort życia w mieście.
Projekt Wzmocnienie wdrażania w miastach rozwiązań opartych na przyrodzie w ramach utworzonego Europejskiego Przewodnika Odnowy Miejskiej jest współfinansowany z programu Horyzont 2020 (nr umowy grantowej 101003818). Łączny koszt realizacji wyniósł prawie 2 mln zł, z czego 1,5 mln zł stanowiło dofinansowanie unijne.
